Tag Archives: պատմություն

Հերոսների զենքերը

Share via email

«Հայաստանի զրուցակից», 13-20 հունվարի, 2012թ.

Հոգուս փայլատակման պես է իմ սրի փայլը:
Ալ Մութանաբի

Երբ երիտասարդ էի` ամեն անգամ Սասունցի Դավթի արձանը տեսնելիս ինչ-որ մի «անճշտություն» էի զգում: Երկար ժամանակ չէի կարողանում հասկանալ, թե որն է պատճառը: Եվ միայն համեմատաբար վերջերս, երբ սկսեցի հետաքրքրվել հին զենքերով և ընդհանրապես զինագիտությամբ, հասկացա` դա Դավթի զենքն է: Ի՞նչ է նրա ձեռքին, ի՞նչ զենք է նրան բաժին ընկել իր պապից ու հորից: Ցանկացած հայ, նույնիսկ նա, ով «Սասնա ծռեր» վիպասքը չի կարդացել, կպատասխանի` Թուր Կեծակին: Եվ իրավացի կլինի: Այնուամենայնիվ Դավիթն իր նախնիներից ժառանգել է թո՞ւր, թե մեկ այլ զենք: Մենք այսօր չենք անդրադառնա էպոսի հերոսների սպառազինման մյուս բաղադրիչներին և հայկական զենքի ծագումնաբանությանը, կքննարկենք միայն ծակող-կտրող-հատող մասն այն զենքի, որը կրում էին Սասնա դյուցազունները: Continue reading

Պերճ Օհանյան. Մարզական սխրանքի էջեր

Share via email

1938 թվականն էր: Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի հանրապետական կոմիտեն Երևանում ծանրամարտի դպրոց բացեց, որը Սովետական Միությունում առաջինն Էր։ Մարզումները ճիշտ և նպատակասլաց կազմակերպելու համար Մոսկվայից հրավիրվեց անվանի մարզիչ, ՍՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ Յան Սպարեն։ Նա առաջիններից էր, որ գրոհ սկսեց աշխարհի ռեկորդների վրա։ Յան Սպարեն եղել է նաև մուրճանետման առաջին չեմպիոնը։
Continue reading

Մարգո Ղուկասյան – «Շիրազի ծաղիկը» (Լրագրողի ծոցատետրից)

Share via email

(«Սովետական Հայաստան», 1985, թիվ 1)

Կուզեմ այստեղ գոնե քանի մը տողով հիշատակել (ավելի լայնորեն անոնց մասին խոսելը թողնելով առաջիկային) տիտղոսները երկու քերթողական գրքույկներու, որ հայ նոր ու զմայլելի բանաստեղծի մը բերկրառիթ հայտնությունը կբերեն մեզի, այն է «Գարնանամուտ» (իսկապես գարնանաբույր) տաղերու հավաքածուն և «Սիամանթո և Խջեզարե» հոյակապ վիպերգը Հովհաննես Շիրազի, որ երեկ անապաստան, «խուժանային» որբ տղեկ մը եղած է Խ. Հայաստանին մեջ և որ այսօր, ըստ իս, Երևանի և. ամբողջ աշխարհի հայ բանաստեղծներուն մեջ ինքնուրույն տեղ մը գրավելու արժանի ներշնչյալ, հմայիչ քնարերգակ մըն է։

Continue reading

Լևոն Անանյան. Ծաղկած թթենի

Share via email

«Գարուն», 1985, թիվ 1

Մենք նստել էինք Բեռլինի հեռուստաաշտարակի սրճարանում, և մեր առջև երկու քաղաքներ` թեթև մշուշի մեջ։
— Եվ այսպես,— ասաց ֆրաու Իլզեն,— դուք նույնպես երկատված եք սահմանագծերով, մի քիչ նման ենք իրար…
— Այն տարբերությամբ, որ սահմանից այն կողմ մենք ժողովուրդ չունենք: Եվ հետո՝ մենք երբեք չենք սպանել նվաճելու համար,— առարկեցի ես։
— Դուք դիվանագետ չեք։ Իսկ պատմությանը սկզբից ի վեր դիվանագիտական խաղ է։
Continue reading

Բաբկեն Առաքելյան – Զինագործությունը Հայաստանում IX-XIII դարերում

Share via email

Մարտական զենքերի արտադրություն: Զինագործությունը համեմատաբար ավելի վաղ, քան երկաթի մշակման հետ կապված մյուս արհեստները, անջատվեց դարբնությունից և ինքնուրույն արհեստ դարձավ: Միքայել Ասորու ժամանակագրության մեջ այդ արհեստը դիտված է իբրև առանձին արհեստ և կոչվում է զինագործություն:
Հայկական զորքերը գործածել են զենքի շատ տեսակներ և հանդերձանք, զրահ ու նման այլ արհեստական պաշտպանական միջոցներ, իսկ դա հնարավոր էր արհեստագործության և առաջին հերթին մետաղագործության իր ժամանակի համար բարձր զարգացման պայմաններում։

Նետի ծայրեր, Անի, Դվին

Նետի ծայրեր, Անի, Դվին

Continue reading

Օսմանյան կայսրության հայերի 1915-1916թթ. ողբերգությունը բուրժուական պատմագրության լույսի ներքո

Share via email

Ջոն Կիրակոսյան, Անդրանիկ Միհրանյան, Արման Կիրակոսյան
(«Սովետական Հայաստան», 1986, թիվ 11)

Հանգուցյալ ՋՈՆ ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆԻ, ԱՆԴՐԱՆԻԿ ՄԻՀՐԱՆՅԱՆԻ և ԱՐՄԱՆ ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆԻ սույն հոդվածը լույս է տեսել ՍՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի պատմության մասնաճյուղի, ՍՍՀՄ բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության մինիստրության «Վոպրոսի իստորիի» («Պատմության հարցեր») ամսագրի 1986թ. 5-րդ համարում։

Continue reading

Օրբելիների ավագ եղբայրը

Share via email

Ռևիկ ԵԶԵԿՅԱՆ
«Գարուն», 1981թ., թիվ 7

Ավելի քան հարյուր տարի առաջ, 1879 թվականի գարնանային մի օր, Թիֆլիսի հնաբնակ երկու ընտանիքներ նշում էին քաղաքում հայտնի իրավաբան Աբգար Օրբելու և երիտասարդ իշխանուհի Վարվառա Արղության-Դոլգորուկիի հարսանիքը։ Դրանից անմիջապես հետո Աբգար Օրբելին նոր նշանակում է ստանում և իր երիտասարդ կնոջ հետ գալիս է Նախիջևան։ Այստեղ ծնվում է նրանց առաջին որդին՝ Ռուբենը։ Շուտով Օրբելիների ընտանիքը տեղափոխվում է Քութաիսի, ապա՝ Թիֆլիս. այդ ժամանակամիջոցում ծնվում են մյուս որդիները՝ Լևոնը և Հովսեփը։
Continue reading

Ռուբեն Սահակյան – Հաճընի մաքառումն ու անկումը

Share via email

Լեռնային Կիլիկիայի հինավուրց քաղաքներից մեկը՝ Հաճընը, համաշխարհային առաջին պատերազմից առաջ ուներ 30—35 հազար ազգաբնակչություն1, բացառապես հայեր, որոնք 1915-ի ահավոր եղեռնի ժամանակ կեղծիքի ու մատնության զոհը դառնալով2, զինաթափվեցին ու աքսորվեցին Դեր Զորի անապատները, ուր նրանց մեծ մասը ոչնչացավ։

Continue reading

Աշոտ Աբրահամյան. Գլաձորի համալսարանը

Share via email

УПРАВЛЕНИЕ ПО ОХРАНЕ И ИСПОЛЬЗОВАНИЮ ПАМЯТНИКОВ ИСТОРИИ И КУЛЬТУРЫ ПРИ СОВЕТЕ МИНИСТРОВ АРМЯНСКОЙ ССР
А. АБРААМЯН
ГЛАДЗОРСКИЙ УНИВЕРСИТЕТ
Краткий очерк
ИЗДАТЕЛЬСТВО «АЙАСТАН»
ЕРЕВАН 1983 Continue reading

Ասպետական հոգիներ

Share via email

Ռաֆայել Աթայան
«Գարուն», 1987թ., թիվ 11

Ներսիկ Ստեփանյան

Ներսիկ Ստեփանյան

1955-ի օգոստոսին էր։ Մի առավոտ՝ տոթը դեռ չէր ընկել, մոսկովյան վաղուց ի վեր Արմյանսկի կոչվող նրբանցքում ոտք դրի ծառաշատ մի բակ։ Խորքի երկհարկանի շինության դռնից իմ կողմն էր նայում տարեց մի կին։ Մթին, քննախույզ հայացքը կանգ էր առել անծանոթ այցելուի վրա, իսկ անխառն ազգային դիմագծերը տարակույս չէին թողնում. «Նա է, որ կա»։

Continue reading